Οι Ελληνόφωνοι Μουσουλμάνοι του Πόντου

Του Κωνσταντίνου Φωτιάδη

Καθηγητή Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού

στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας

Προέδρου του Κέντρου Ποντιακών Μελετών

Μια ιδιαίτερα τραγική κατηγορία κατοίκων, που διαβιούν ακόμη σήμερα στον Πόντο, είναι οι ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι των περιοχών Tόνυας, Όφεως, Σουρμένων και Mατσούκας, οι οποίοι αλλαξοπίστησαν βίαια το 17ο και 18ο αιώνα, αλλά στην πλειοψηφία τους δεν ξέχασαν την καταγωγή τους. O χρόνος και οι βίαιες μέθοδοι αφομοίωσης, που συστηματικά αξιοποιήθηκαν, μπορεί να αλλοίωσαν δεν εξαφάνισαν όμως την ιστορική τους μνήμη. Σήμερα, 75 χρόνια μετά τη Mικρασιατική Kαταστροφή, διατηρούν ακόμη ατόφια την ποντιακή γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμα, τις παραδόσεις, τα τραγούδια και τους χορούς. Διασώζουν με θρησκευτική ευλάβεια προγονικά κειμήλια που βεβαιώνουν την ελληνοχριστιανική καταγωγή τους.

Για την ταυτότητα των ελληνόφωνων μουσουλμάνων ο ηγούμενος της μονής του Αγίου Iωάννου του Bαζελώνος, Πανάρετος, σε έκθεσή του προς το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας, το 1920, γράφει: «Είναι Έλληνες οι οποίοι δια της βίας εξισλαμίσθηκαν κατά τους μαύρους αιώνας της δουλείας, και πρεσβεύουσι και σήμερον τον μωαμεθανισμόν, αλλ’ έχουσι μητρικήν γλώσσαν την ελληνικήν, αναγνωρίζουσι την εξ’ Eλλήνων, βία εξισλαμισθέντων, καταγωγήν των, και διατηρούσι τα ελληνικά ήθη και έθιμά των, εν πολλοίς. Oύτοι φυλάττουσι τα ιερά εκκλησιαστικά σκεύη, βιβλία και άμφια των πατέρων των, ως κειμήλια, και επ’ ουδενί λόγω δεν συγκατατίθενται εις την απαλλοτρίωσιν αυτών. Tην τουρκικήν, μανθάνουσιν εν τοις σχολείοις, αι δε γυναίκες των ομιλούσιν ευφραδέστερον την ελληνικήν. Kαι τούτο, ενώ περιβάλλονται υπό τουρκικών πληθυσμών».

Η αλλαγή των τοπωνυμίων στην Τουρκία

του Orhan Kemal Cengiz

αναδημοσίευση από την Tooday’s Zaman

Σε προηγούμενο άρθρο μου έκανα αναφορά στην τελευταία έκθεση του Sevan Nişanyan με θέμα την αλλαγή των τοπωνυμίων που συντελέστηκε στην Τουρκία κατά την περίοδο του κοινοβουλευτισμού και η οποία δείχνει ότι έχουν αλλάξει πάνω από 15.000 αρμενικά, ελληνικά, εβραϊκά, κουρδικά, αραβικά κλπ. τοπωνύμια. 

Έγραψα επίσης ότι τα πάντα ξεκίνησαν το 1916 με το διάταγμα που εξέδωσε ο Εμβέρ Πασάς, αμέσως μόλις ολοκληρώθηκαν οι σφαγές των μη μουσουλμανικών πληθυσμών. 

Ας διαβάσουμε το υπόλοιπο της ιστορίας από την έκθεση που προανέφερα: 

«Μια ριζική μεταμόρφωση ξεκίνησε κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1950. Από τη συγκεκριμένη ημερομηνία, η τάση «τουρκοποίησης» των πάντων κατέστη ουσιαστικά επίσημη κρατική πολιτική, η οποία υποκατέστησε την πολιτική εξουσία. Το 1957 ιδρύθηκε η Επιτροπή Αλλαγής Ξένων Ονομάτων με σκοπό να προσδιορίσει τα μη τουρκικά τοπωνύμια και να προτείνει στη θέση τους τουρκικές ονομασίες. 

Είδα το δολοφόνο…

του Fatih Cekirge

από την Hurriyet

Πλησιάζοντας στη διασταύρωση του δρόμου προς την εκκλησία, άρχισα να μπαίνω στο νόημα. Το περιβάλλον θύμιζε μίζερο ντεκόρ ζοφερής ταινίας, διακοσμημένο με τα συνθήματα μιας ακραίας ομάδας νεαρών εθνικιστών, που έχουν μεταστραφεί στο ισλάμ.

Από πού ήρθαν και πως βρέθηκαν εκεί; Γιατί επέλεξαν τα σοκάκια γύρω από την εκκλησία;

Όταν φτάσαμε μπροστά στην εκκλησία, ο φίλος που με ξεναγούσε στους δρόμους της Τραπεζούντας,  μου έδειξε αυτούς τους νεαρούς και μου είπε:

- «Είναι πάντα εδώ. Ξημεροβραδιάζονται στο καφενείο της γωνίας και χασομερούν παίζοντας τάβλι. Πιστεύουν ότι στην περιοχή δραστηριοποιείται μια οργάνωση, η οποία θέλει να αναβιώσει τη Δημοκρατία του Πόντου». Για να προσθέσει αμέσως μετά: